Spaar credits, betaal met credits. Het kan met een account!
Zwanger zijn is voor iedere vrouw een uniek avontuur. Je zorgt ineens niet meer alleen voor jezelf, maar ook voor het groeiende mensje in je buik. Het binnenkrijgen van de juiste voedingsstoffen is in deze periode dus dubbel zo belangrijk!
Lees verder onder de afbeelding
Het slikken van foliumzuur is belangrijk wanneer je zwanger wilt worden en als je dat net bent. We leggen je uit waarom verloskundigen de vitamine aanraden en wat het precies is. Meer weten over wat er in je lichaam gebeurt tijdens de zwangerschap? Dit beschrijven we in het blog Hormonen & zwangerschap: wat gebeurt er in je lichaam?
Foliumzuur, oftewel vitamine B11, is een water oplosbare vitamine. Het nutriënt speelt een belangrijke rol bij de vroege ontwikkeling van het ongeboren kindje. B11 kent twee vormen; foliumzuur (synthetisch) en folaat (natuurlijk). De vorm folaat heeft een hogere biologische beschikbaarheid (wordt beter opgenomen in het lichaam) dan regulier foliumzuur. Folaat heeft verschillende gezondheidsbevorende effecten waaronder:
Check met de Mama Vitaminetest welke voedingsstoffen belangrijk zijn rondom de zwangerschap.
Doe de Mama VitaminetestFolaat is de veel voorkomende vorm van vitamine B11 die aanwezig is in veel onbewerkte voedingsmiddelen, waaronder bladgroenten, bonen, eieren, citrusvruchten, avocado's en runderlever. Foliumzuur is de gesynthetiseerde versie van vitamine B11 die vaak wordt toegevoegd aan bewerkte voedingsmiddelen en die je vaak terugvindt in voedingssupplementen. Foliumzuur heeft een moleculaire structuur die bijna identiek is aan folaat. Vanwege hun grote gelijkenis worden foliumzuur en folaat vaak als hetzelfde beschouwd.
Alles over belangrijke voeding lees je in ons blog 10 x gezonde voeding voor tijdens de zwangerschap
Toch zit er wezenlijk verschil tussen foliumzuur en folaat, namelijk de opname door ons lichaam. Voordat foliumzuur door het lichaam kan worden opgenomen, moet het twee keer omgezet worden: eerst naar dihydrofolaat (DHF) en daarna naar tetrahydrofolaat (THF). Alleen dan kan THF worden omgezet in L-methylfolaat, oftewel folaat: de eindvorm die het lichaam nodig heeft.
Deze omzetting verloopt niet bij iedereen even soepel. Een sleutelrol hierin is weggelegd voor het enzym MTHFR. Van het gen dat dit enzym aanstuurt, bestaan natuurlijke varianten die vrij algemeen voorkomen: naar schatting draagt ongeveer de helft van de Europese bevolking er minstens één. Bij mensen met zo’n variant verloopt de omzetting van foliumzuur trager, waardoor het langer duurt voordat een goede folaatstatus is opgebouwd. Foliumzuur werkt dus wel bij iedereen, maar niet voor iedereen even snel.
Figuur 1. Onderzoek laat zien dat de folaatstatus bij mensen zonder MTHFR-variant al na circa drie maanden ruim op het gewenste niveau zit, terwijl dit bij mensen met de variant gemiddeld pas na zes maanden het geval is.1
5-MTHF is de vorm die na alle omzettingsstappen uiteindelijk in het lichaam circuleert, en is direct bruikbaar zonder tussenkomst van het MTHFR-enzym. Daardoor bouwt het lichaam bij een gelijke dosering doorgaans sneller een goede folaatstatus op dan met foliumzuur, ongeacht of iemand een MTHFR-variant heeft.
Figuur 2. Bij eenzelfde dagdosering van 400 microgram laat klinisch onderzoek een sterkere stijging van de folaatstatus zien met 5-MTHF dan met foliumzuur.2
Dat roept de vraag op waarom foliumzuur dan toch decennialang de standaardkeuze is gebleven. Dat zit vooral in de houdbaarheid: 5-MTHF was lange tijd lastig stabiel te verwerken in supplementvorm. Pas met de komst van gepatenteerde, stabiele varianten zoals Quatrefolic® werd het mogelijk om de actieve vorm op grote schaal toe te passen.
De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) heeft verschillende vormen van folaat geëvalueerd en goedgekeurd voor toevoeging aan voedingsmiddelen en supplementen. Uit al deze vormen kiezen wij voor de geautoriseerde vorm 5-MTHF Quatrefolic®. Dit is een gepatenteerd nutriënt en wordt ook wel de vierde generatie folaat genoemd. Quatrefolic® is de reeds omgezette vorm 5-MTHF waardoor het lichaam geen verdere hulpnutriënten nodig heeft om het effect van foliumzuur te ervaren, zoals de preventie van neurale buisdefecten. De EFSA beoordeelt 5-MTHF als een veilige en geschikte folaatbron voor gebruik in voedingssupplementen, ook tijdens de zwangerschap.
Een lage folaatstatus van de moeder is een risicofactor voor het ontstaan van neurale buisdefecten bij de zich ontwikkelende foetus. De neurale buis is het begin van het ruggenmerg en de hersenen. In het begin is dit nog een geultje, dat zich in de loop van zwangerschap sluit tot buis.
De Gezondheidsraad adviseert 400 mcg foliumzuur suppletie per dag vanaf ten minste vier weken voorafgaand aan de conceptie tot de tiende week van de zwangerschap. Het duurt ongeveer vier weken voordat je lichaam extra vitamine B11 opneemt. Start daarom al met het slikken van foliumzuur op het moment dat je een kinderwens hebt. Ook wanneer het een langere periode duurt voordat het kindje verwerkt is, blijft het veilig om foliumzuur te blijven slikken.
Je hoort foliumzuur gedurende het eerste trimester – de eerste 12 weken – te suppleren. Het is niet nodig om de vitamine daarna nog te nemen, maar het is ook niet schadelijk wanneer je een zwangerschapsmultivitamine blijft slikken.
Het is erg lastig om de juiste hoeveelheid foliumzuur uit je voeding te halen. Broccoli bevat in een aanbevolen dosering van 200 gram bijvoorbeeld maar 60 mcg folaat en een volkoren boterham een schrale 22 mcg. Vandaar dat er een specifiek suppletieadvies geldt vanuit de Gezondheidsraad.
Het opbouwen van een goede folaatstatus kost tijd, ongeacht welke vorm je gebruikt. Onderzoek laat zien dat de internationaal gehanteerde streefwaarde bij het gangbare advies van vier weken vooraf niet bij iedereen al is bereikt, en bij sommige vrouwen pas na ongeveer acht weken. Heb je al langere tijd een kinderwens? Dan kan eerder starten dan het minimale advies van vier weken dus voordelen hebben, zodat je lichaam meer tijd krijgt om vóór de conceptie al een goede folaatstatus op te bouwen.
Foliumzuur behoort tot de B-vitamines. Balans is het sleutelwoord wanneer je B-vitamines slikt. Foliumzuur heeft namelijk een antagonistische werking met vitamine B12. Dit betekent dat een hogere inname van foliumzuur de werking van vitamine B12 kan verlagen en vice versa. B12 is een essentiële voedingstof die een rol speelt bij veel processen zoals:
Om je vitamine B12 waarde op niveau te houden, kan je de twee B-vitamines het beste samen suppleren. Een goede zwangerschapsmultivitamine bevat meestal een actief vitamine-B complex en de juiste dosering foliumzuur, bij voorkeur Quatrefolic®. Daarnaast bevat een zwangerschapsmultivitamine ook nog andere waardevolle nutriënten zoals vitamine D, ijzer en calcium.
Elke zwangerschap is uniek en de voedingsbehoeften verschillen per persoon. Toch is het duidelijk dat foliumzuur een essentiële rol speelt in de vroege ontwikkeling van de baby. Gezien het lichaam foliumzuur niet zelf aanmaakt en het lastig is om voldoende uit voeding te halen, is suppletie extra belangrijk. Vrouwen met een kinderwens krijgen het advies om 400 microgram foliumzuur per dag te slikken vanaf 4 weken vóór tot 12 weken na de conceptie. Het nemen van foliumzuur over een langere periode is niet schadelijk. Dus als je niet snel zwanger raakt, kun je gerust voor een langere periode foliumzuur blijven slikken. De veilige bovengrens is vastgesteld op 1000 miligram foliumzuur per dag.
Dat die behoefte verschilt, zit ’m niet alleen in de zwangerschap zelf. Ook genetische aanleg, zoals een MTHFR-variant, speelt mee in hoe snel jouw lichaam een goede folaatstatus opbouwt. Het advies is universeel, maar wat voor jou het beste werkt kan dus per persoon verschillen.
Soms wordt juist een hogere dosering foliumzuur aangeraden. Wil je weten wat voor jou een gepaste dosering is? Neem dan contact op!
We schreven een blog over onze keuze voor actief folaat 5-MTHF bij kinderwens en zwangerschap.
Dit artikel is gebaseerd op ons uitgebreide wetenschappelijke dossier waarin we de beschikbare onderzoeken naar foliumzuur, folaat en 5-MTHF uitgebreid bespreken, inclusief WHO-richtlijnen, EFSA-beoordelingen, klinische interventiestudies en de rol van de MTHFR-variant.
Lees onze complete wetenschappelijke gids over foliumzuur, folaat & 5-MTHF.
*Op basis van goedgekeurde gezondheidsclaims van foliumzuur en vitamine B12.
