Spaar credits, betaal met credits. Het kan met een account!
Begin 2024 publiceerde het RIVM een risicobeoordeling over Ashwagandha. Het rapport was gebaseerd op wetenschappelijke studies die beschikbaar waren tot en met 2022 en benoemde verschillende onzekerheden rondom het veilige gebruik van Ashwagandha. Inmiddels zijn meerdere nieuwe onderzoeken verschenen die aanvullende informatie geven over de veiligheid van ashwagandha.
In dit blog bespreken we de nieuwste ontwikkelingen en inzichten rondom de veiligheid van Ashwagandha.
Lees verder onder de afbeelding
VWS heeft het voorgenomen verbod aangepast: ashwagandha-wortel wordt niet verboden. Voor andere plantdelen blijft een verbod voorzien.
Nieuw is dat voor producten met ashwagandha-wortel een verplichte waarschuwing wordt opgenomen. Die waarschuwing sluit grotendeels aan bij het eerdere voorstel en advies van NPN:
“Dit product niet gebruiken bij zwangerschap, borstvoeding en lever- en/of schildklierproblemen. Ashwagandha kan in zeer zeldzame gevallen leverproblemen veroorzaken.”
Deze waarschuwing komt dus in de plaats van een verbod op de wortel. Tegelijkertijd heeft VWS het RIVM gevraagd om een nieuwe risicobeoordeling uit te voeren. Op basis daarvan wordt later opnieuw bekeken welke maatregelen passend zijn.
In de risicobeoordeling van 2024 benoemde het RIVM verschillende mogelijke veiligheidszorgen rondom Ashwagandha (Withania somnifera). De nadruk lag daarbij vooral op mogelijke effecten op de lever, schildklier en het cortisol- of bijniersysteem. Op basis van deze signalen adviseerde het RIVM uit voorzorg om Ashwagandha niet te gebruiken.1
Dit advies was voornamelijk gebaseerd op een aantal casusrapporten waarin bijwerkingen werden beschreven bij het gebruik van ashwagandha, waaronder leverproblemen en veranderingen in schildklierwaarden. Tegelijkertijd rapporteerden gecontroleerde klinische studies geen schadelijke effecten bij vergelijkbare doseringen en gebruiksduur. Daarnaast was onduidelijk welke personen mogelijk gevoelig zouden kunnen zijn voor dergelijke effecten, wat bijdroeg aan het voorzorgadvies van het RIVM.
In het rapport wees het RIVM ook op het ontbreken van gegevens over langdurig gebruik, reproductieve veiligheid en aanvullende toxicologische onderzoeken. Deze onzekerheden vormden een belangrijk onderdeel van de uiteindelijke risicobeoordeling.
Het RIVM-rapport vormde een uitgebreide analyse van de op dat moment beschikbare literatuur, maar kende ook een aantal onzekerheden. Veel van de zorgen rondom Ashwagandha waren gebaseerd op een beperkt aantal casusrapporten, terwijl gecontroleerde klinische studies deze effecten over het algemeen niet reproduceerden.
Daarnaast was er destijds beperkte aanvullende veiligheidsdata beschikbaar die normaal gesproken worden gebruikt binnen toxicologische risicobeoordelingen. Zo waren er nog geen 90-dagen toxiciteitsstudies beschikbaar en was er beperkte informatie over reproductieve veiligheid en mogelijke DNA-schade. Ook waren er nog weinig gegevens beschikbaar over langdurig gebruik van Ashwagandha in grotere populaties.
Daardoor konden bepaalde veiligheidsvragen in 2024 nog niet volledig worden beantwoord. Sindsdien zijn echter meerdere nieuwe onderzoeken gepubliceerd die specifiek op deze onzekerheden ingaan. Deze worden uitgelicht in een nieuw rapport.
De nieuwe gepubliceerde onderzoeken geven meer inzicht in de mogelijke effecten op onder andere de lever, schildklier, het cortisol- en bijniersysteem en de veiligheid bij langdurig gebruik.
Leverveiligheid
Een belangrijk deel van de zorgen rondom Ashwagandha had betrekking op mogelijke effecten op de lever. Sinds het verschijnen van het oorspronkelijke RIVM-rapport zijn echter meerdere nieuwe dier- en humane studies gepubliceerd waarin specifiek naar deze veiligheid is gekeken.
In gecontroleerde klinische studies werden over het algemeen geen relevante afwijkingen gevonden in leverwaarden, ook niet bij langduriger gebruik en doseringen vergelijkbaar met supplementgebruik. Ook dierstudies lieten geen aanwijzingen zien voor leverschade.2,3,4,5,6,7
De zorgen uit het oorspronkelijke rapport waren voornamelijk gebaseerd op een beperkt aantal casusrapporten waarin leverproblemen werden beschreven na gebruik van Ashwagandha. Zulke meldingen kunnen belangrijke signalen geven, maar maken het niet altijd mogelijk om een directe oorzaak aan te wijzen. In meerdere gevallen konden andere factoren, zoals medicatiegebruik, alcoholgebruik, bestaande aandoeningen of het gebruik van meerdere supplementen tegelijk, niet volledig worden uitgesloten.
Hoewel een zeldzame individuele gevoeligheidsreactie niet volledig kan worden uitgesloten, laten gecontroleerde studies op dit moment geen aanwijzingen zien voor schadelijke effecten op de lever bij gestandaardiseerde Ashwagandha-wortelextracten binnen de onderzochte doseringen.
Schildklier
Het RIVM benoemde daarnaast mogelijke effecten van Ashwagandha op de schildklier. Deze zorgen waren voornamelijk gebaseerd op enkele casusrapporten en beperkte studies bij mensen met bestaande schildklierafwijkingen.
Recente studies laten zien dat Ashwagandha bij gezonde personen over het algemeen geen relevante veranderingen veroorzaakt in schildklierwaarden.3,4,8 In sommige onderzoeken bij mensen met een traag werkende schildklier werd wel een lichte verschuiving richting normale waarden gezien.
Hoewel de huidige gegevens geen duidelijke aanwijzingen geven voor negatieve effecten op de schildklier bij gezonde personen, blijft voorzichtigheid verstandig bij bestaande schildklieraandoeningen of het gebruik van schildkliermedicatie.
Cortisol en bijnieren
Het oorspronkelijke rapport benoemde ook mogelijke effecten op het cortisol- of bijniersysteem (betrokken bij de reactie op stress). Dit was grotendeels gebaseerd op één casusrapport waarin sprake was van tijdelijke onderdrukking van de bijnierfunctie.
In recente dier- en humane studies werden echter geen aanwijzingen gevonden voor schadelijke effecten op het cortisol- of bijniersysteem.8,9,10 In sommige onderzoeken daalden cortisolwaarden licht bij personen met verhoogde stressniveaus, maar deze waarden bleven binnen de normale grenzen.
Op basis van de huidige studies lijkt er daarom geen bewijs te zijn voor schadelijke effecten van Ashwagandha op het cortisol- of bijniersysteem binnen de onderzochte doseringen.
Langdurige veiligheid
In het oorspronkelijke RIVM-rapport ontbraken gegevens over langdurig gebruik van Ashwagandha. Sindsdien zijn meerdere aanvullende veiligheidsonderzoeken gepubliceerd.
Zo verscheen recent een 90-dagen toxiciteitsstudie waarin geen schadelijke effecten werden gevonden, ook niet bij hoge doseringen.9 Daarnaast zijn meerdere humane studies gepubliceerd met gebruiksduren tot 52 weken, waarin over het algemeen geen relevante afwijkingen werden gezien die wijzen op gezondheidsproblemen.3,4,8
Niet ieder Ashwagandha-extract is hetzelfde. Supplementen kunnen verschillen in gebruikte plantdelen, productiemethode en samenstelling. Zo wordt Ashwagandha soms gewonnen uit zowel de wortel als de bladeren uit de plant, terwijl sommige extracten uitsluitend uit de wortel bestaan.
Dat verschil is relevant omdat bladeren doorgaans hogere gehaltes withaferin A bevatten. Withaferin A is een natuurlijke stof uit de Ashwagandha-plant met sterke biologische activiteit. In de wetenschappelijke discussies rondom veiligheid wordt daarom regelmatig gekeken naar het gehalte van deze stof binnen verschillende extracten.
Ook de manier waarop een extract wordt geproduceerd is belangrijk. Gestandaardiseerde extracten zorgen ervoor dat de samenstelling beter gecontroleerd en consistenter blijft, waardoor onderzoeksresultaten beter vergelijkbaar zijn.
De huidige wetenschappelijke studies laten zien dat gestandaardiseerde Ashwagandha-wortelextracten over het algemeen goed worden verdragen binnen de onderzochte doseringen, ook bij langdurig gebruik.
Echter kunnen individuele reacties verschillen. Daarom blijft voorzichtigheid verstandig bij bestaande lever- of schildklieraandoeningen, tijdens zwangerschap, borstvoeding of bij gebruik van bepaalde medicatie. Lees daarom altijd het etiket van een voedingssupplement. Hier staat in welke situatie (bijvoorbeeld in combinatie met medicatie) je het supplement beter niet kunt gebruiken. Daarnaast is het van belang om de aanbevolen dosering niet te overschrijden.
Daarnaast laat recent onderzoek zien dat niet ieder extract hetzelfde is. De gebruikte plantdelen, samenstelling en productiemethode kunnen verschillen en mogelijk invloed hebben op de veiligheid van een supplement. Daarom is het belangrijk om te kiezen voor goed onderzochte en gestandaardiseerde extracten.
Bij Vitakruid staat kwaliteit en veiligheid centraal. Daarom werken we uitsluitend met zorgvuldig samengestelde formules en doseringen die binnen veilige grenzen blijven. Daarnaast voorzien we onze producten van duidelijke gebruiksadviezen op het etiket.
Ook de kwaliteit van grondstoffen en productie speelt hierin een belangrijke rol. Daarom werken we met gestandaardiseerde extracten en fabrikanten die opereren volgens strenge Nederlandse en Europese kwaliteitsrichtlijnen. Onze kwaliteitsprocessen zijn ISO 22000:2018 gecertificeerd en de fabrikanten waarmee we samenwerken beschikken over GMP Pharma- of FSSC 22000-certificeringen.
In ons Ashwagandha supplement gebruiken we KSM-66®, een gestandaardiseerd Ashwagandha-extract dat uitsluitend uit de wortel wordt gewonnen en uitgebreid is onderzocht in humane studies. Bovendien heeft het verschillende prijzen gewonnen zoals de Innovative Ingredient of the Year Award, Best Botanical Ingredient Award en de Frost & Sullivan Award.
Het gebruik van Ashwagandha KSM-66® is veilig in aanbevolen doseringen, ook bij langdurig gebruik. Hoewel het kruid dus over het algemeen zeer goed getolereerd wordt, zijn er sporadische gevallen bekend waarin bijwerkingen ontstonden.
